Binnenisolatie in EPB: geen U-eis, maar wel meetellen voor de 75%

Binnenisolatie heeft in EPB een status die bijna niemand verwacht: er staat geen enkele maximale U-waarde op. De tabel vermeldt bij die rij letterlijk “geen eisen”. Tegelijk telt binnenisolatie wel volledig mee als geïsoleerd in de 75%-toets die bepaalt of uw project een ingrijpende energetische renovatie is.

Die combinatie is verrassend en commercieel bijzonder relevant. Ze betekent dat de goedkoopste isolatie-ingreep op een gevel u vaak over een drempel kan tillen waar de duurste ingreep niets extra oplevert. Dit artikel legt uit hoe dat zit, waar de grenzen liggen, en waar de valkuil zit.

Dit artikel gaat over woningbouw. De U-waardentabel maakt op dit punt overigens geen onderscheid naar bestemming: het na-isolatievak geldt gelijk voor residentiële, niet-residentiële en industriegebouwen. Het verschil tussen die drie zit in de peilen. Één regel in datzelfde vak is wel uitsluitend residentieel, en die komt verderop aan bod.

Waar binnenisolatie in de tabel staat

De maximale U-waarden zitten in bijlage VII van het Energiebesluit. Vak 4 gaat over het na-isoleren van bestaande scheidingsconstructies die het beschermd volume omhullen. Binnen dat vak wordt een onderscheid gemaakt op basis van de locatie van de na-isolatie.

Dit hele vak bestaat alleen voor vergunningsaanvragen vanaf 1 januari 2015. Heeft uw dossier een oudere aanvraagdatum, dan gelden andere regels. Zoals bij bijna elke EPB-regel hangt dat aan de datum van uw vergunningsaanvraag of melding, niet aan de start van de werken.

Let ook op de kop van 4.1: het vak sluit uitdrukkelijk de scheidingsconstructies uit die de scheiding vormen met een aanpalend beschermd volume. De gemene muur volgt dus een ander vak, met een eigen waarde. Het volledige overzicht staat in de maximale U-waardentabel.

De 0,55 uit rij 4.1.3 wordt vaak verkeerd geciteerd. Ze geldt uitsluitend bij een ingrijpende energetische renovatie van een residentieel gebouw, en dus niet bij een gewone renovatie en niet bij een niet-residentieel of industrieel gebouw. Wat er dan wel geldt, staat in een spouwmuur navullen.

Wat de software als binnenisolatie beschouwt

Twee gevallen die u niet zou verwachten, vallen ook onder rij 4.1.4.

Het eerste is de na-geïsoleerde houtskeletbouwmuur. Wordt een muur in houtskeletbouw na-geïsoleerd door de holten op te vullen, dan moet u in de EPB-software als plaats van de isolatie uitdrukkelijk “binnenzijde” selecteren. Niet “tussen de draagconstructie”, ook al zit de isolatie daar fysiek wel tussen. Die keuze bepaalt of er een U-eis geldt of niet.

Het tweede is de keerzijde daarvan: kiest u in de software voor “tussen de draagconstructie of navulling spouw”, dan wordt op de lambdawaarde van uw isolatiemateriaal altijd een correctiefactor f_CH toegepast. Die factor is identiek aan de f_{in situ}-factor. Selecteert u een materiaal waarbij die factor al ingerekend is, bijvoorbeeld via de productdatabank, dan wordt de lambdawaarde een tweede keer gecorrigeerd en dus te hoog ingeschat. Om die dubbeltelling te vermijden, voert u het materiaal in via de bibliotheek gebruikersmaterialen en vinkt u aan dat de f_{in situ}-factor al ingerekend is. Dat is een van de stillere fouten die een E-peil onterecht slechter maken.

Waarom “geen eis” niet “geen gevolg” betekent

Het ontbreken van een maximale U-waarde is een vrijstelling van één toets, niet van de hele regelgeving. Binnenisolatie werkt onverminderd door in:

• het E-peil, via de transmissieverliezen en dus via de netto-energiebehoefte;
• het S-peil van uw wooneenheid, dat precies de prestatie van de schil meet;
• de 75%-toets voor een ingrijpende energetische renovatie.

Wat het E-peil en het S-peil onderling betekenen, staat in E-peil, S-peil en K-peil. Hoe de warmtevraag zelf tot stand komt, leest u in netto-energiebehoefte.

Met andere woorden: u wordt niet beboet omdat uw binnenisolatie een zwakke U-waarde heeft, maar u betaalt er wel voor in het peil dat wél een eis draagt.

Het punt dat het meeste geld waard is: de 75%-toets

Een renovatie wordt een ingrijpende energetische renovatie wanneer twee voorwaarden samen vervuld zijn: minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die het beschermd volume omhullen en aan de buitenomgeving grenzen wordt geïsoleerd, én minstens de opwekker wordt volledig vervangen. Die toets gebeurt per EPB-eenheid.

EPB-Pedia somt bij de teller van die breuk uitdrukkelijk op: muren die langs binnen geïsoleerd worden tellen mee als geïsoleerd. Ze vallen onder de definitie van na-isolatie, en voor die muren geldt géén maximale U-waarde. Beide zinnen staan er naast elkaar.

Dat is het punt waar veel renovatiedossiers gered worden. Een gevel die om stedenbouwkundige of esthetische redenen niet langs buiten geïsoleerd mag worden, een gevelsteen die u wilt behouden, een zijgevel tegen de perceelsgrens: binnenisolatie brengt die vierkante meters wel degelijk in de teller.

Zet daar meteen het contrast naast, want daar zit de valkuil. Na-geïsoleerde buitenmuren met een ontoereikende na-isolatie in de spouw, bijvoorbeeld bij een spouwbreedte kleiner dan 50 mm, tellen enkel in de noemer en niet in de teller. Hetzelfde geldt voor het navullen van een bestaande, deels geïsoleerde spouw. Bijlage I bij het transmissiereferentiedocument beschouwt zulke muren als bestaande muren zonder spouwvulling.

Het is een ongemakkelijke uitkomst, maar wel de juiste: een goed uitgevoerde spouwnavulling in een smalle spouw kan u minder opleveren voor uw IER-kwalificatie dan een pak binnenisolatie op dezelfde muur. Wij rekenen die vergelijking daarom door vóór de aannemer besteld wordt, niet erna.

Wat EPB-Pedia hier niet over zegt

Eén waarschuwing hoort erbij, en die moet eerlijk gelabeld worden. Binnenisolatie is bouwfysisch de meest delicate isolatiemethode: de bestaande muur komt kouder te liggen, en het vochtgedrag van de constructie verandert. EPB-Pedia geeft daar geen regels of grenswaarden over, en dit artikel doet dat dus ook niet. Wat de energieprestatieregelgeving wel uitdrukkelijk stelt, is dat geen enkele rekenoptie het bouwteam ontslaat van de verantwoordelijkheid om het risico op condensatie en schimmelvorming tot een minimum te beperken.

Behandel de afwezigheid van een U-eis dus niet als een uitnodiging om dun te isoleren zonder studie. Ze is een rekenkundige vrijstelling, geen bouwfysisch groen licht. Laat de opbouw beoordelen door uw architect of een bouwfysicus, en let bijzonder op de aansluitingen. Die aansluitingen zijn overigens ook in EPB relevant, want elke onderbreking van de isolatieschil is een bouwknoop; hoe dat doorwerkt, staat in bouwknopen.

Wat u moet aanleveren

Ook zonder U-eis blijft het bewijs nodig, want de isolatie moet in de berekening ingevoerd worden. De verslaggever rekent met het product dat u aantoonbaar geplaatst hebt. Ontbreekt dat bewijs, dan is er voor de dikte en het type van een isolatiemateriaal niet eens een waarde bij ontstentenis: er moet dan uitgegaan worden van de slechtste situatie, namelijk dat er geen isolatie aanwezig is. Uw binnenisolatie telt dan in het E-peil én in de 75%-toets mee alsof ze er niet ligt. Welke stukken wel volstaan, staat in geldige stavingsstukken.

Fotografeer de isolatie dus vóór de gipsplaat erop gaat, en bewaar de technische fiche en de factuur met het projectadres.

Ook vakgenoot mijnepb.be behandelt dit onderwerp, in een artikel over binnenisolatie.

Wilt u weten of binnenisolatie uw dossier over de 75%-grens tilt en wat dat aan eisen en aan premies verandert, dan rekenen wij dat vooraf uit binnen onze EPB-verslaggeving. Loop de offerte-configurator door of neem contact op met uw geveloverzicht.