Dakisolatie in EPB: de U-eis, na-isolatie en de 75%-toets

Het dak is het constructiedeel waar isolatie het snelst rendeert en waar de EPB-regels het vaakst verkeerd toegepast worden. Niet omdat het cijfer moeilijk is, maar omdat er twee verschillende vakken in de regelgeving bestaan die allebei 0,24 W/m²K opleggen en toch een ander toepassingsgebied hebben. Wie het verkeerde vak gebruikt, komt bij de aangifte in de problemen.

Dit artikel gaat over woningbouw. De U-eis op daken maakt overigens geen onderscheid naar bestemming: dezelfde 0,24 geldt voor woningbouw, voor niet-residentiële gebouwen en voor industrie. Het verschil tussen die drie zit in de peilen, niet in de U-waarden. Twee bijzondere categorieën landbouwgebouwen volgen wel een eigen, soepelere waarde; daar staat 0,40 W/m²K op nieuwe, vernieuwde en na-geïsoleerde daken. Het volledige overzicht per constructiedeel staat in de maximale U-waardentabel.

Twee vakken, hetzelfde cijfer

Het cijfer is toevallig hetzelfde, het toepassingsgebied niet. Dat maakt uit op twee punten.

Ten eerste bestaat het vak na-isolatie pas voor aanvragen vanaf 1 januari 2015. In de tabel voor 2014 komt het niet voor. Heeft uw dossier een oudere aanvraagdatum, dan gelden andere regels, want zoals bij bijna elke EPB-regel hangt dit aan de datum van uw vergunningsaanvraag of melding, niet aan de startdatum van de werken.

Ten tweede telt het na-isolatievak niet mee in de 2%-marge waarmee een deel van de gebouwschil mag afwijken. Die marge slaat uitsluitend op de omhullende scheidingsconstructies uit het eerste vak van de tabel. Een na-geïsoleerd dak dat de 0,24 niet haalt, kunt u dus niet met die 2% opvangen. Wat die marge wel doet, staat in de 2%-regel.

Wanneer telt een dak als vernieuwd of verbouwd?

Een U-eis komt er pas wanneer u de draagconstructie vervangt. Bij een dak betekent dat de houten draagconstructie, dus de kepers of gordingen, of de plafondconstructie naar een aangrenzende onverwarmde ruimte.

Het vervangen van een afwerkingslaag telt niet. Nieuwe dakpannen op een bestaand gebinte, een nieuwe roofing op een bestaande betonvloer of een nieuw plafond zijn dus geen aanleiding tot een U-eis onder het eerste vak. Zodra u er isolatie bij plaatst, valt het werk wel onder het na-isolatievak.

De grens tussen “tussen” en “aan de binnenzijde”

Hier zit de bepaling die in de praktijk het meest gemist wordt. Het na-isolatievak voor daken slaat op isolatie tussen of aan de buitenzijde van de draagconstructie. Isolatie tussen de draagconstructie is bijvoorbeeld isolatie tussen de houten draagstructuur van een hellend dak, of tussen een houten roostering van een vloer. Isolatie aan de buitenzijde is het klassieke sarking- of platdakpakket bovenop de draagconstructie.

Na-isolatie aan de binnenzijde van de draagconstructie valt hier uitdrukkelijk niet onder. Voor binnenisolatie legt de tabel géén maximale U-waarde op, wat een verrassend maar reëel verschil maakt. Wat dat betekent en waarom binnenisolatie daarom niet vrijblijvend is, staat in binnenisolatie.

Eén tweede uitsluiting hoort erbij. Het volledige na-isolatievak geldt niet voor scheidingsconstructies die de scheiding vormen met een aanpalend beschermd volume. De gemene muur en een gedeeld dakvlak naar de buren volgen dus een ander vak, met een eigen waarde.

Waar het dak precies aan grenst

De na-isolatie-eis van 0,24 geldt voor daken en plafonds in contact met de buitenomgeving of met een aangrenzende onverwarmde ruimte (AOR). Dat tweede is de reden waarom een na-geïsoleerde zoldervloer onder een koude zolder wél een U-eis krijgt.

Diezelfde constellatie werkt in de 75%-toets echter precies andersom, en dat is de meest gemaakte fout in renovatiedossiers.

Wat een dak doet in de 75%-toets

Een renovatie wordt een ingrijpende energetische renovatie wanneer twee voorwaarden samen vervuld zijn: minstens 75% van de bestaande en nieuwe scheidingsconstructies die het beschermd volume omhullen en aan de buitenomgeving grenzen wordt geïsoleerd, én minstens de opwekker wordt volledig vervangen. Die toets gebeurt per EPB-eenheid.

Voor daken pakt dat als volgt uit.

In de teller (telt mee als geïsoleerd):

• na-geïsoleerde of geïsoleerde daken in contact met de buitenomgeving;
• na-geïsoleerde daken van een bestaande erker of uitkraging op de verdieping;
• daken die in het verleden al geïsoleerd werden maar bij deze renovatie een bijkomende isolatielaag krijgen. Dat is een belangrijke: een dak dat u in de jaren negentig al isoleerde en nu bijlegt, is geen verloren oppervlakte.

In de noemer (telt mee in het totaal, maar niet als geïsoleerd):

• bestaande niet-geïsoleerde daken in contact met de buitenomgeving;
• bestaande daken in contact met de buitenomgeving die binnen deze vergunning niet na-geïsoleerd worden, ook als er al isolatie in zit van bij de bouw of van een eerdere ingreep.

Buiten de breuk (telt langs geen van beide kanten mee):

• daken en plafonds naar een aangrenzende onverwarmde ruimte. Het voorbeeld dat EPB-Pedia zelf geeft, is precies het gevoeligste geval: een zoldervloer die na-geïsoleerd wordt, staat in contact met een AOR en niet met de buitenomgeving. In dat geval tellen ook de hellende dakvlakken niet mee, want die maken dan geen deel uit van het verliesoppervlak.

Dat laatste is de valstrik. Isoleert u de zoldervloer in plaats van het dakvlak, dan doet u bouwtechnisch iets zinnigs, maar u verplaatst geen enkele vierkante meter naar de teller van uw 75%-toets. U verkleint de breuk simpelweg aan beide zijden niet, want beide vallen er volledig buiten. Wie op 70% zit en dacht dat de zolder de doorslag zou geven, komt bedrogen uit.

Isoleert u wel het hellende dakvlak zelf, dan wordt de zolder deel van het beschermd volume, grenst het dak aan de buitenomgeving, en telt de volledige dakoppervlakte mee in de teller. Dezelfde isolatiekost, een totaal ander dossierresultaat. Hoe u die keuze op voorhand doorrekent, staat in een renovatie als IER laten inrekenen.

Koepels en dakvlakvensters volgen andere regels

Twee elementen in een dak vallen niet onder de dak-eis.

Een kunststof koepel of lichtstraat is een transparante scheidingsconstructie en moet aan de geldende U-max voor dat type voldoen, niet aan de 0,24 van het dak. Voor de E-peilberekening moet u er bovendien de beschaduwing en de g-waarde van invullen; is de g-waarde onbekend, dan geldt 0,85, de waarde bij ontstentenis voor enkele beglazing. Die zonnewinsten worden alleen ingerekend wanneer er een E-peil berekend wordt. Meer daarover in g-waarde van beglazing en zonwering.

Voor de tellingen rond vensters geldt bovendien een eigen uitsluiting: dakkoepels en andere transparante openingen in een plat dak of in een dak met een helling kleiner dan 30° tellen niet als vensters.

Uw dak kan wel dienstdoen voor ventilatietoevoer. Sinds bouwaanvragen vanaf 2021 zijn de voorwaarden voor regelbare toevoeropeningen in daken versoepeld: waar het vroeger enkel mocht als er geen enkele mogelijkheid was in een gevelvlak, blijft nu enkel de hellingsgraad als voorwaarde over. Wat dat voor uw ontwerp betekent, staat in nieuwe ramen en toevoerroosters.

Uw bewijs bepaalt wat er gerekend wordt

De verslaggever rekent met het product dat u aantoonbaar geplaatst hebt. Ontbreekt dat bewijs, dan wordt teruggevallen op de waarde bij ontstentenis, en voor de dikte en het type van een isolatiemateriaal bestaat er niet eens zo’n waarde: dan moet uitgegaan worden van de slechtste situatie, namelijk dat er geen isolatie aanwezig is. Uw correct geplaatste dakisolatie telt dan mee alsof ze er niet ligt. Wat wel standhoudt, staat in geldige stavingsstukken.

Fotografeer daarom het isolatiepakket vóór het dichtgemaakt wordt, vraag de technische fiche op bij levering, en zorg dat het projectadres op de factuur staat.

Ook vakgenoot mijnepb.be behandelt dit onderwerp, in een artikel over dakisolatie.

Wij bekijken bij de start van uw dossier welke dakoplossing u het snelst over de 75%-grens brengt en welke stukken we daarvoor nodig hebben, als onderdeel van onze EPB-verslaggeving. Loop de offerte-configurator door of neem contact op met uw dakopbouw.