Uw renovatie toch als IER laten inrekenen: de uitzondering met de factuur van vijf jaar

Wie een woning in fasen aanpakt, botst vroeg of laat op hetzelfde: de werken samen zijn wel degelijk ingrijpend, maar per vergunning telt telkens maar een deel mee. Voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2015 bestaat daarvoor een individuele afwijking bij het VEKA, en die loopt via een factuur van hoogstens vijf jaar oud.

Dit artikel gaat over woningbouw. De afwijking zelf staat open voor alle bestemmingen, maar de financiële voordelen die er in de praktijk de reden voor zijn, zijn residentieel: EPB-Pedia zegt niet welke ervan ook voor niet-residentiële gebouwen gelden.

Waarom een bouwheer dit zou vragen

Op het eerste gezicht lijkt het tegen uw belang in te gaan, want het IER-pakket is zwaarder dan het renovatiepakket. Toch is de erkenning als IER in veel dossiers net het doel. Aan een ingrijpende energetische renovatie zijn drie voordelen gekoppeld: verlaagde registratierechten, een vermindering van de onroerende voorheffing, en de teruggave van een deel van de schenkingsrechten. Daarnaast levert een IER een EPC Bouw op met het behaalde E-peil, wat bij een gewone renovatie niet gebeurt, omdat daar geen E-peil berekend wordt.

Er is één harde voorwaarde die los staat van deze afwijking: een IER kan enkel bij verbouwprojecten waarvoor zowel een omgevingsvergunning of melding vereist is als de verplichte medewerking van een architect. Ontbreekt een van beide, dan is er geen IER en komt het project ook niet in aanmerking voor de voordelen, hoe de werken er ook uitzien.

De twee gevallen waarin het kan

Een IER vraagt normaal twee voorwaarden samen: minstens 75% van de scheidingsconstructies aan de buitenomgeving isoleren, én minstens de opwekker voor warmte of koude volledig vervangen. De afwijking laat toe om van één van beide af te wijken. Van allebei tegelijk afwijken kan niet.

Let op het aanknopingspunt. Die vijf jaar lopen terug vanaf de datum van de bouwaanvraag, niet vanaf vandaag en niet vanaf de start van de werken. Voor een dossier dat maanden op een vergunning wacht, maakt dat een reëel verschil.

De factuur is niet zomaar een formaliteit

In EPB-dossiers geldt de algemene regel dat een verklaring van de eigenaar, de aannemer, de architect of de installateur geen bewijskracht heeft over kenmerken of over de effectieve plaatsing. Een geldig stavingsstuk moet toewijsbaar zijn: het toont aan dat een ingreep wel degelijk op die plaats is uitgevoerd. Wie de facturen van een eerdere fase niet bijhoudt, verliest deze mogelijkheid dus zonder het te merken. Wat er verder als bewijs telt, staat in stavingsstukken die wél tellen.

Hoe de aanvraag verloopt

De afwijkingsaanvraag gaat naar het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap, per aangetekende brief naar het Graaf De Ferrarisgebouw, Koning Albert II-laan 20 bus 17, 1000 Brussel, of per e-mail naar veka@vlaanderen.be. Een gewone brief per post volstaat dus niet.

Het dossier bevat minstens:

• de bouwplannen en de ligging van het project;
• de gegevens van de bouwheer, met e-mailadres;
• de omgevingsvergunning;
• een motivatie waarom u de strengere eisen wil toepassen en welk niveau u zal halen;
• de EPB-file en het EPB-dossiernummer;
• de factuur van de isolatiewerken bij het eerste geval, of van de opwekkervervanging bij het tweede.

De EPB-file en het dossiernummer komen uit de energieprestatiedatabank. Dat is meteen de reden waarom deze aanvraag zelden zonder verslaggever verloopt: de motivatie moet aansluiten bij de berekening in die file. De definitieve beslissing wordt genomen door de administrateur-generaal van het VEKA.

Pas na die goedkeuring geeft uw verslaggever in de EPB-software IER in in plaats van renovatie. Zonder goedkeuring mag dat niet, en een dossier dat toch als IER wordt ingerekend riskeert een boete voor het niet halen van de E-peileis. De officiële toelichting staat bij EPB-Pedia van de Vlaamse overheid.

Verwar dit niet met de andere individuele uitzondering

De regelgeving kent nog een tweede individueel spoor bij het VEKA: een vrijstelling of afwijking van één of meer EPB-eisen wanneer voldoen technisch, functioneel of economisch niet haalbaar is. Dat is iets anders. Die aanvraag moet binnen 9 maanden na het verlenen van de vergunning én vóór de start van de werken ingediend zijn, op straffe van onontvankelijkheid. En ze kan nooit slaan op de E-peileis of op de eis rond hernieuwbare energie: die twee kunnen niet vrijgesteld worden.

De aanvraag die in dit artikel behandeld wordt, gaat niet over een eis maar over de aard van de werken. Beide sporen lopen langs hetzelfde adres, maar ze beantwoorden een andere vraag.

Wat u dan wél moet halen

Wordt uw dossier als IER ingerekend, dan komt er bij een woning met een aanvraag vanaf 2025 een maximaal E-peil van E60 bij, een minimumaandeel hernieuwbare energie van 20 kWh/m² per jaar met vrije techniekkeuze, een volledig ventilatiesysteem en een minimaal installatierendement van 130% bij centrale verwarming met water als transportmedium. Dat pakket staat volledig in ingrijpende energetische renovatie en de eis rond hernieuwbare energie in het minimumaandeel hernieuwbare energie.

Past dat pakket niet bij uw project, dan is deze aanvraag gewoon geen goed idee. Het is een afweging, geen automatisme, en ze hoort gemaakt voordat u iets indient.

Doe de rekensom voor de aanvraag vertrekt

Concreet komt het neer op drie stappen: verzamel de facturen van de vorige fase, laat de 75% correct narekenen over enkel de schildelen die aan de buitenomgeving grenzen, en beslis daarna pas of u de afwijking aanvraagt. Hoe die breuk opgebouwd wordt, staat in 800 m³ en 75%.

Wij maken die berekening op basis van uw plannen en stellen het aanvraagdossier samen, inclusief motivatie en EPB-file. Loop de offerte-configurator door en zie in welke categorie uw project vandaag uitkomt.