800 m³ en 75%: in welke EPB-categorie valt uw project?

De aard van de werken legt, samen met de bestemming van het gebouw, vast welk eisenpakket op uw dossier valt. Twee getallen sturen die indeling: 800 m³ beschermd volume en 75% van de scheidingsconstructies. Beide dragen twee verschillende betekenissen. Deze indeling geldt voor bouwaanvragen en meldingen vanaf 1 maart 2017.

Dit artikel is geschreven vanuit woningbouw. De indeling zelf geldt voor alle bestemmingen, maar de eisen die eruit volgen niet: voor niet-residentiële en industriële projecten gelden andere eisen dan die welke hier verderop ter sprake komen.

De drie categorieën

De regelgeving kent drie categorieën. Onder nieuwbouw of daarmee gelijkgesteld vallen nieuwbouw, ontmanteling, volledige herbouw, gedeeltelijke herbouw met een beschermd volume groter dan 800 m³, gedeeltelijke herbouw met minstens één wooneenheid, gedeeltelijke herbouw met minstens 75% nieuwe scheidingsconstructies aan de buitenomgeving, uitbreiding groter dan 800 m³, en uitbreiding met minstens één wooneenheid.

Onder renovatie vallen verbouwing, gedeeltelijke herbouw kleiner dan of gelijk aan 800 m³ zonder wooneenheden, uitbreiding kleiner dan of gelijk aan 800 m³ zonder wooneenheden, en functiewijziging kleiner dan of gelijk aan 800 m³.

Onder ingrijpende energetische renovatie (IER) vallen de IER zelf en elke functiewijziging met een beschermd volume groter dan 800 m³.

De 800 m³, twee verschillende rollen

Bij uitbreiding en gedeeltelijke herbouw scheidt 800 m³ beschermd volume nieuwbouw van renovatie. Boven 800 m³ is het nieuwbouw, op 800 m³ of minder en zonder bijkomende wooneenheid is het renovatie. Bij een uitbreiding slaat die 800 m³ op het beschermd volume van de uitbreiding zelf, niet op het gebouw na de werken.

Bij functiewijziging doet hetzelfde getal iets anders: daar scheidt 800 m³ renovatie van IER. Een functiewijziging tot en met 800 m³ is een renovatie, boven 800 m³ is het altijd een IER, ongeacht wat u aan de schil of aan de installaties doet.

Er hoort een voorwaarde bij de wooneenheid. Een bijkomende, volledig onafhankelijke wooneenheid maakt het project nieuwbouw ongeacht het volume, maar bij een uitbreiding telt die wooneenheid enkel mee als het bestaande gebouw ook zonder de uitbreiding autonoom kan blijven functioneren.

Wat een functiewijziging is, staat los van de ruimtelijke ordening. Binnen EPB is er sprake van een functiewijziging wanneer een industriële of landbouwbestemming wijzigt naar een residentiële of niet-residentiële bestemming, of wanneer er oorspronkelijk geen energie verbruikt werd om een specifieke binnentemperatuur te bereiken en na de wijziging wel. Eén van beide volstaat.

De 75%, twee verschillende tellers

Hier ontstaat de meeste verwarring, want beide toetsen gebruiken hetzelfde percentage en dezelfde noemer, maar tellen iets anders.

De eerste toets kijkt naar afbraak en heropbouw: een woning die op enkele muren na volledig afgebroken werd, komt daar uit. De tweede toets kijkt naar isolatiewerk aan bestaande delen. Beide toetsen bekijken enkel de scheidingsconstructies die het beschermd volume omhullen en die aan de buitenomgeving grenzen.

Wat in de breuk telt, en wat er volledig buiten valt

Bij de IER-toets telt in de teller mee: nageïsoleerde muren, vloeren en daken aan de buitenomgeving, ook muren die langs binnen geïsoleerd worden; vervangen vensters en deuren; de beglazing van vensters waarvan enkel het glas vervangen wordt; vensters die naar bestaand model vervangen worden en een voorzetraam krijgen; nageïsoleerde vloeren en daken van een bestaande erker; daken die al geïsoleerd waren en er een extra laag bij krijgen.

In de noemer komen daarbovenop de bestaande, niet aangepakte schildelen aan de buitenomgeving. Ook een bestaand venster dat blijft staan en een voorzetraam krijgt, telt enkel in de noemer. Hetzelfde geldt voor een nagevulde spouw die ontoereikend is, bijvoorbeeld bij een spouwbreedte kleiner dan 50 mm: die geldt als een bestaande muur zonder spouwvulling en telt dus wel in de noemer, niet in de teller.

En dan het punt waar het het vaakst misloopt. Volledig buiten teller en noemer vallen: schildelen naar een aangrenzende onverwarmde ruimte, schildelen naar een aangrenzende verwarmde ruimte, schildelen naar een andere EPB-eenheid, de grond en dus ook vloeren op volle grond, en kelders, kruipkelders of verluchte ruimten. Isoleert u een zoldervloer die aan een onverwarmde zolder grenst, dan helpt dat niet om de 75% te halen, maar het telt ook niet tegen u: het valt er gewoon buiten. Wie die oppervlakten toch in de noemer stopt, komt op een te lage verhouding uit en denkt een gewone renovatie te hebben.

De toets gebeurt bovendien per EPB-eenheid. In een appartementsgebouw kan het ene appartement een renovatie zijn en het andere een IER.

Ontmanteling, de vierde weg naar nieuwbouw

Boven 3000 m³ beschermd volume bestaat een aparte figuur. Ontmanteling zijn werken waarbij de dragende structuur behouden blijft, de installaties voor het binnenklimaat vervangen worden én minstens 75% van de scheidingsconstructies aan de buitenomgeving vervangen wordt. Ontmanteling wordt met nieuwbouw gelijkgesteld. Bij eengezinswoningen wordt 3000 m³ zelden gehaald, bij appartementsgebouwen en niet-residentiële projecten wel.

Als twee definities tegelijk kloppen

De regelgeving zegt zelf welke categorie voorgaat. Voldoen uw werken zowel aan de IER-definitie als aan die van ontmanteling, dan kiest u ontmanteling. Voldoen ze zowel aan de IER-definitie als aan gedeeltelijke herbouw met minstens 75% nieuwe scheidingsconstructies, dan kiest u de gedeeltelijke herbouw. Beide alternatieven vallen onder nieuwbouw en dragen dus een zwaarder eisenpakket dan een IER. De volledige omschrijving staat bij EPB-Pedia van de Vlaamse overheid.

Wat er daarna van afhangt

De categorie is geen etiket. Ze bepaalt of er een E-peileis is, of er een minimumaandeel hernieuwbare energie geldt en of er een volledig ventilatiesysteem moet komen. Komt uw dossier op de zwaarste categorie uit, lees dan verder in ingrijpende energetische renovatie. Haalt u de drempel net niet, dan is uw renovatie toch als IER laten inrekenen het artikel dat u zoekt. Het volledige eisenpakket per categorie staat in de EPB-eisen bij een vergunning in 2026.

Laat de categorie vastleggen voor de aanvraag vertrekt

Wij rekenen de verhouding uit op basis van uw plannen en zeggen vooraf in welke categorie uw dossier valt, met de eisen die eruit volgen erbij. Dat gebeurt het best voordat de aanvraag ingediend wordt, want de datum van de aanvraag legt het regime vast.

In de offerte-configurator loopt u de vragen in enkele klikken door en ziet u meteen in welke categorie uw project uitkomt, met de richtprijs erbij.