Keukenboiler, doorstromer en sanitair warm water in de EPB-berekening

Warm water is de post die bouwheren het minst zien aankomen. De aandacht gaat naar isolatie, ventilatie en de warmtepomp, terwijl de kleine boiler onder de gootsteen of de doorstromer in de badkamer stilletjes mee in de berekening zit. Bij nieuwbouw beweegt hij uw E-peil, bij renovatie brengt hij eigen eisen mee, en in één specifiek geval verandert hij niets aan de aard van uw werken, ook al denkt u van wel.

Dit artikel gaat over woningbouw. De installatie-eisen voor sanitair warm water gelden ook voor niet-residentiële gebouwen en industrie, maar het toepassingsgebied verschilt per bestemming en per aard van de werken, zoals hieronder uitgelegd.

Warm water is een aparte post in het E-peil

De technische installaties die de EPB-rekenmethode beschouwt zijn: ruimteverwarming en -koeling, sanitair warm water, hulpenergie, en de productie door zonnepanelen of warmtekrachtkoppeling. Uw warmwaterproductie is dus geen bijzaak in de berekening maar een eigen rubriek.

Dat betekent meteen ook waar het speelt en waar niet. Een E-peil wordt enkel berekend bij nieuwbouw en bij een ingrijpende energetische renovatie. Bij een gewone renovatie van een woning is er geen E-peileis en geen E-peilberekening, dus daar kan uw boilerkeuze het E-peil niet beïnvloeden. Ze kan er wel installatie-eisen activeren. Het verschil tussen die peilen staat in E-peil, S-peil en K-peil.

De eisen op een keukenboiler of doorstromer

Nu het toepassingsgebied, en dat is hier belangrijker dan de eis zelf. Deze installatie-eisen gelden bij renovatie van residentiële, niet-residentiële en industriële gebouwen sinds bouwaanvragen vanaf 1 januari 2015, en bij nieuwbouw van industriegebouwen sinds bouwaanvragen vanaf 1 maart 2017. Ze gelden niet bij nieuwbouw van woningen en niet-residentiële gebouwen met een E-peileis: daar zit de prestatie van de installatie al in het E-peil verrekend.

De eis op het elektrisch vermogen geldt voor nieuw te installeren toestellen. De isolatieverplichting geldt voor nieuwe of vernieuwde circulatieleidingen en combilussystemen, niet voor bestaande leidingen die u niet aanpast.

Wanneer uw renovatie deze eisen activeert

Dit is het praktische deel. Bij een renovatie worden de installatie-eisen van toepassing zodra installaties nieuw geplaatst, vernieuwd of vervangen worden. Ook een bestaande installatie verplaatsen of uitbreiden telt als vernieuwen. Ter illustratie geeft EPB-Pedia zelf het voorbeeld van één bijgeplaatste radiator, die de installatie-eisen voor verwarming activeert.

Ze zijn níét van toepassing wanneer er geen werken aan de installatie gebeuren, wanneer dezelfde installatie tijdelijk gedemonteerd en op exact dezelfde plaats teruggeplaatst wordt, of wanneer enkel de sanitaire uitrustingen vervangen worden, dus lavabo’s, kranen en douches, zonder de leidingen of de warmteopwekker aan te raken.

Een nieuwe badkamer met dezelfde leidingen en dezelfde ketel raakt de installatie-eisen dus niet. Diezelfde badkamer met een nieuwe elektrische doorstromer wel. Bijkomende voorwaarden blijven gelden: het project moet vergunningsplichtig zijn en de medewerking van een architect vereisen. De bredere set eisen op verwarmingsinstallaties staat in de installatie-eisen voor verwarming.

Wat een boiler doet met uw E-peil bij nieuwbouw of IER

Waar er wél een E-peil berekend wordt, telt de warmwaterproductie mee met haar eigen rendement. Twee zaken bepalen dan de uitkomst.

De techniek. Een warmtepompboiler is een warmtepomp die uitsluitend warm tapwater opwekt. De EPB-rekenmethode maakt geen onderscheid tussen beide toestellen: de invoer in de software en de rekenmethode zijn dezelfde als voor een klassieke warmtepomp. Dat heeft een tweede gevolg dat vaak over het hoofd wordt gezien: voor bouwaanvragen vanaf 2019 telt de opbrengst voor sanitair warm water van een warmtepomp of warmtepompboiler mee in het minimumaandeel hernieuwbare energie. Voor bouwaanvragen van vóór 2019 telde enkel de opbrengst voor ruimteverwarming mee. Hoe dat minimum is opgebouwd, leest u in het minimumaandeel hernieuwbare energie.

Het bewijs. Zonder geldig stavingsstuk rekent de software met de waarde bij ontstentenis, en die is bewust ongunstig gekozen. Voor de zonneboiler is het stavingsstuk bovendien uitdrukkelijk een van de stukken die op de energieprestatiedatabank opgeladen moeten worden, tenzij er met de waarde bij ontstentenis gerekend wordt. Verzamel dus de technische gegevens van het toestel, het inhoudsvolume van het vat, een basisschema van het systeem en de uitleg over de regeling. Wat dat oplevert, staat in stavingsstukken en uw E-peil.

De valkuil: een boiler vervangen maakt van uw renovatie geen IER

Dit is de kostbaarste misvatting rond warm water, en ze duikt op zodra de financiële voordelen van een ingrijpende energetische renovatie ter sprake komen.

Een IER vraagt twee voorwaarden samen: minstens 75% van de scheidingsconstructies aan de buitenomgeving isoleren, én minstens de opwekker voor warmte of koude volledig vervangen. Omdat in de meeste bestaande woningen vooraf geen ventilatiesysteem of hernieuwbare techniek aanwezig is, komt die tweede voorwaarde in de praktijk neer op de opwekker voor verwarming of koeling.

Wordt een bestaande boiler of zonneboiler vervangen terwijl de verwarmingsketel behouden blijft, dan is er geen IER maar een gewone renovatie. De redenering van de regelgever is eenvoudig: de meest doorslaggevende verbruiker blijft staan. Dat dossier toch als IER inrekenen kan leiden tot een boete voor het niet voldoen aan de E-peileis, want die eis geldt dan wel degelijk.

Goed nieuws zit er ook in. Bestaande boilers, zonneboilers, PV-panelen en radiatoren mogen behouden blijven en meegenomen worden in de E-peilberekening. U hoeft dus niet alles te vervangen om een IER-dossier rond te krijgen; het gaat om de opwekker voor warmte of koude. Het volledige eisenpakket staat in ingrijpende energetische renovatie, en wie de opwekker in een vorige fase al verving, leest best uw renovatie toch als IER laten inrekenen.

Drie beslissingen die de moeite lonen

• Kies de warmwaterproductie samen met de verwarming, niet erna. Bij nieuwbouw en IER bepaalt die combinatie zowel uw E-peil als uw aandeel hernieuwbare energie.
• Vraag de technische fiche bij levering, niet bij de aangifte. Een toestel dat al ingebouwd zit en waarvan het typeplaatje onbereikbaar is, kost u de waarde bij ontstentenis.
• Laat de aard van de werken vastleggen vóór u de opwekker bestelt. Of uw dossier renovatie of IER wordt, hangt aan die ene beslissing, en daar hangen eisen én voordelen aan vast.

Ook vakgenoot mijnepb.be behandelt dit onderwerp, op mijnepb.be/keukenboiler-epb. De officiële eisen staan bij EPB-Pedia van de Vlaamse overheid.

Laat het doorrekenen voor u kiest

Warm water is precies het soort post waar een detailberekening het verschil maakt met een standaardwaarde. Wij rekenen uw warmwaterkeuze door in de EPB-software voor de installateur besteld is, zodat u ziet wat een warmtepompboiler, een combilus of een aparte keukenboiler met uw E-peil en met uw aandeel hernieuwbare energie doet. Wat die begeleiding inhoudt, leest u bij EPB-verslaggeving.

Bezorg ons uw plannen en uw geplande technieken via de offertepagina, dan krijgt u het antwoord voor de leidingen liggen.