Wie draagt welke EPB-boete: de aangifteplichtige of de verslaggever

De EPB-handhaving kent zeven sporen. Vier daarvan leiden tot een boete voor de aangifteplichtige, dus voor de bouwheer: de startverklaring die te laat komt, de EPB-aangifte die te laat komt, de dwangsom die daarop volgt, en het niet voldoen aan de EPB-eisen. Twee leiden tot een boete voor de verslaggever: een aangifte die niet overeenstemt met de werkelijkheid, en een hernieuwingsaangifte die te laat komt. Over het zevende spoor is de bron niet eenduidig.

Die verdeling ligt vast in het Energiedecreet en is niet onderhandelbaar tussen partijen. Ze maakt bovendien geen onderscheid naar bestemming: de procedure en de handhaving zijn dezelfde bij woningbouw, bij niet-residentiële gebouwen en bij industrie. Het onderscheid zit in de eisen en in enkele sanctiemechanismen, en dat verschil komt verderop terug.

De zeven sporen en de bedragen

Een boete wordt pas opgelegd zodra ze 250 euro of meer bedraagt. Blijft het berekende bedrag daaronder, of zijn er geen vaststellingen, dan stuurt het VEKA een kennisgeving in plaats van een hoorzitting. In die kennisgeving of in de beslissingsbrief staat altijd of er een hernieuwingsaangifte moet komen en binnen welke termijn, en die termijn bedraagt 60 dagen.

Eén rij verdient extra aandacht voor wie in onderaanneming werkt. Bij “niet voldaan aan een of meer EPB-eisen” komt de boete bij de aangifteplichtige terecht, maar de vaststelling gebeurt door de verslaggever en/of het VEKA. Het is dus vaak uw eigen aangifte die de overtreding zichtbaar maakt.

Het zevende spoor: waar de bron zichzelf tegenspreekt

Over de dwangsom bij de hernieuwingsaangifte geeft de kennisbank van de Vlaamse overheid twee verschillende antwoorden voor dezelfde overtreding en dezelfde rechtsgrond. De boetetabellen wijzen die dwangsom toe aan de aangifteplichtige. De detailpagina over diezelfde dwangsom wijst ze consequent toe aan de verslaggever: die krijgt de hoorzitting, en het betalen van de boete stelt de verslaggever niet vrij van de verplichting om alsnog in te dienen.

Wij lossen dat hier niet op, want de bron doet dat evenmin. Wat wel eenduidig vaststaat, is de stap die eraan voorafgaat: de aanmaning, de boete van 500 euro voor het niet respecteren van de indientermijn van de hernieuwingsaangifte en de nieuwe deadline van 60 dagen liggen alle drie bij de verslaggever. Wie in een concreet dossier tot bij die dwangsom komt, vraagt de toewijzing best na bij het VEKA in plaats van er een aanname over te maken.

De twee die op de naam van de verslaggever staan

Een aangifte die niet overeenstemt met de werkelijkheid. Dit is de zwaarste van de twee. De boete is afhankelijk van de overtreding, met een maximum van 10 euro per m³. Het volume bepaalt dus enkel het plafond; de aard en de omvang van de overtreding bepalen het bedrag.

Het VEKA controleert die overeenstemming op verschillende manieren: ter plaatse tijdens of na de werf, op basis van het stavingsdossier van de verslaggever, op basis van gegevens uit andere databanken zoals die van de zonnepanelen of de luchtdichtheid, of op basis van de invoergegevens in de aangifte zelf.

Een hernieuwingsaangifte die te laat komt. Hier gaat het om een vast bedrag van 500 euro. Dat bedrag bevrijdt niet van de verplichting om de hernieuwingsaangifte alsnog in te dienen; de formulieren moeten opnieuw ter ondertekening naar de aangifteplichtige.

Naast de boetes bestaat er nog een sanctie die geen geldbedrag is. Stelt het VEKA vast dat de onafhankelijkheidsbepalingen niet worden nageleefd, dan kan het de verslaggever schorsen of zijn erkenning definitief intrekken. Bij een rechtspersoon kan die sanctie aan een of meer natuurlijke personen opgelegd worden.

Wat “niet waarheidsgetrouw” in de praktijk betekent

De term klinkt zwaarder dan de meeste dossiers waarin hij valt. Het gaat zelden over opzet en bijna altijd over afstand: tussen wat in de startverklaring gepland stond en wat er op de werf geplaatst is, zit een merk isolatie dat gewisseld werd, een ketel van een ander type, of beglazing die niet leverbaar bleek.

Daar zit meteen de link met bewijsvoering. Kan het VEKA op basis van het opgeladen technisch dossier niet traceren dat een gerapporteerd product effectief geplaatst is, dan rekent het met de waarde bij ontstentenis. Daaruit kan een boete voor niet-correcte rapportering voor de verslaggever volgen, én een rechtzetting in een hernieuwingsaangifte waardoor de maximale U-waarde niet meer gehaald wordt, met een boete voor de aangifteplichtige tot gevolg. Eén ontbrekende foto raakt dus beide partijen. Zie de waarde bij ontstentenis en welke stavingsstukken tellen.

Wie er niet in de boetetabellen voorkomt

De architect komt in geen enkel van de zeven sporen voor. Zijn EPB-taken zijn het gebouw ontwerpen zodat het aan de eisen voldoet, bepalen welke maatregelen het meest geschikt zijn, controleren of alles wordt uitgevoerd zoals voorgeschreven, en de startverklaring mee ondertekenen. Een administratieve EPB-boete ten laste van de architect is in de bron niet terug te vinden.

De ventilatieverslaggever evenmin. Dat neemt niets weg van de aansprakelijkheid van de aangifteplichtige voor het voldoen aan de ventilatie-eisen, noch van die van de EPB-verslaggever voor de correcte rapportering van de ventilatiegegevens in de aangifte.

Meent de aangifteplichtige dat een derde partij verantwoordelijk is, dan kan hij de boete proberen verhalen via een burgerlijke procedure. Het VEKA komt daar niet in tussen: de decretale verantwoordelijkheden staan boven contractuele afspraken. Zijn er meerdere aangifteplichtigen, dan zijn zij elk hoofdelijk aansprakelijk: elk van hen kan afzonderlijk gedwongen worden de volledige boete te voldoen, ook al is die maar één keer verschuldigd.

Wat uitbesteden wel en niet verplaatst

Dit is het punt waar bureaus te snel gerustgesteld worden. Uitbesteden verplaatst het werk, niet automatisch de naam op het dossier.

Zolang u de verslaggever bent die op het dossier staat en zelf indient op uw naam, blijven de twee bovenstaande overtredingen bij u liggen. Een onderaannemer die de studie maakt, de bewijsstukken verzamelt en het dossier klaarzet, verkleint uw risico dus via de kwaliteit van het werk, niet via een verschuiving van de aansprakelijkheid. Wilt u ook die naam verleggen, dan is een volledige overname van het dossier de aangewezen weg, inclusief de indiening. Bij ons is dat het zwaarste van de vier niveaus van onderaanneming; de lichtere niveaus laten u bewust zelf aan het stuur.

Twee zaken over de bedragen zelf

Het maximum bij “niet voldaan aan de EPB-eisen” ligt vandaag op 10 of 25 euro per m³: 25 euro bij nieuwbouw, 10 euro bij renovaties. Op 17 juli 2026 kondigde de Vlaamse Regering aan dat het maximum voor nieuwbouw naar 10 euro per m³ verlaagd wordt, het niveau dat bij renovaties al geldt. Die wijziging is nog niet definitief goedgekeurd en er is geen datum van inwerkingtreding bekend. Tot dan blijft 25 euro per m³ het plafond bij nieuwbouw.

EPB-boetes zijn bovendien eenmalig, geen jaarlijkse heffing. Meerdere boetes zijn wel mogelijk in twee gevallen: een dwangsom kan in meerdere tussentijdse boetes opgelegd worden, en men kan voor verschillende procedures apart beboet worden. Het VEKA heeft daarbij geen appreciatiebevoegdheid: is de overtreding correct vastgesteld, dan moet het de boete opleggen en moet het ook voor de hoogte de boetebepaling volgen. De rest van de bedragen staat in wat een EPB-boete kost; de stappen om te reageren, in bezwaar tegen een EPB-boete.

Waar het risico in de praktijk zit

Bij bureaus die dossiers sneller zien binnenkomen dan ze afgewerkt raken, zit het risico bijna nooit in de berekening. Het zit in de opvolging: de werf die verder loopt terwijl de aandacht bij het volgende ontwerp ligt, de wijziging die per telefoon doorgegeven wordt en nergens landt, de foto die niemand gemaakt heeft voordat de spouw dichtging.

Dat is precies het werk dat zich laat uitbesteden zonder dat u de controle over uw klantrelatie kwijtspeelt: bewijsstukken opvragen en opvolgen, simulaties bijwerken bij elke wijziging, het dossier klaarzetten voor de eindaangifte.

Ligt er al een vaststelling of een boete op uw naam, kijk dan bij een boete van het VEKA. Overweegt u een deel van uw portefeuille door te geven, bekijk dan de vier niveaus en de vaste B2B-tarieven op onze pagina over onderaanneming, of neem rechtstreeks contact op.