Bezwaar tegen een EPB-boete: hoorzitting, beroep en wat er wel telt

Een brief van het VEKA is geen eindpunt, maar een startpunt met een klok eraan. Verweer verloopt in twee opeenvolgende stappen: eerst de schriftelijke hoorzitting, die vooráfgaat aan het opleggen van de boete, en daarna, als er een boete overblijft, het administratief beroep. Wat u in die periode aandraagt, bepaalt of er nog iets verandert.

Dit artikel gaat over woningbouwdossiers, maar op dit punt is dat weinig bepalend: de procedureregels en de handhavingssporen maken geen onderscheid tussen residentieel, niet-residentieel en industrie. Het verschil zit in de eisen zelf en in enkele boeteplafonds.

Waarop een boete gebaseerd kan zijn

Het VEKA houdt toezicht op drie zaken: of de procedure gevolgd is, dus of er een startverklaring is ingediend en of de EPB-aangifte tijdig kwam; of de EPB-eisen gerespecteerd zijn; en of de EPB-verslaggever waarheidsgetrouw gerapporteerd heeft. Dat vertaalt zich in zeven handhavingssporen en zeven boetesoorten. Dossiers worden geselecteerd via steekproeven, via thematische of gerichte selectie, en via klachten.

Twee vaststellingen die het verschil maken voor uw verweer. Een boete voor het niet voldoen aan de eisen wordt pas opgelegd vanaf 250 euro; blijft het bedrag daaronder, dan volgt er geen boete. En het VEKA verstuurt voor het niet voldoen aan de eisen geen aanmaning: de ingediende EPB-aangifte zelf is de basis van de vaststelling, en die dossiers worden systematisch verwerkt binnen de 8 maanden na de indiendatum. De bedragen per overtreding staan in wat een EPB-boete kost.

Het VEKA heeft geen appreciatiebevoegdheid

Dat is het belangrijkste dat u vooraf moet weten, want het bepaalt welke argumenten zin hebben. Het VEKA heeft van de wetgever geen appreciatiebevoegdheid gekregen. Is de overtreding correct vastgesteld, dan moet het een boete opleggen, en ook de hoogte volgt uit de boetebepaling in het Energiedecreet. De bevoegdheid beperkt zich tot technische argumenten waaruit zou blijken dat de aangifte toch tijdig werd ingediend, of dat er op het moment van indienen toch aan de eisen was voldaan.

Argumenten van billijkheid of van financiële aard leiden dus niet tot herziening. Dat klinkt hard, maar het is bruikbare informatie: het spaart u een verweer dat op voorhand niet kan slagen.

Stap 1: de schriftelijke hoorzitting

U ontvangt een hoorzittingsbrief per aangetekende zending en kan tegenargumenten formuleren tot de deadline die in die brief staat. Dat mag per e-mail, per gewone brief of per aangetekende brief: aangetekend is in deze stap geen voorwaarde. Mondelinge tegenargumenten, bijvoorbeeld telefonisch, worden niet in het dossier opgenomen. Alle schriftelijk ontvangen argumentatie komt wél in het dossier, ongeacht wie ze bezorgt, maar de beslissing gaat enkel naar de betrokkene.

Er zijn vier mogelijke uitkomsten: het bedrag blijft behouden, het wordt aangepast, het wordt kwijtgescholden, of er wordt uitzonderlijk een hernieuwingsaangifte toegestaan. De behandeling van tegenargumenten kan een aantal maanden duren. Dient u niets in, dan volgt zonder meer de brief met de betekening van de boete.

Stap 2: het administratief beroep

Blijft er na de hoorzitting een boete over, dan kan u administratief beroep indienen bij het VEKA. Daar liggen de vormvereisten wél vast: binnen 30 dagen na ontvangst van de beslissingsbrief, per aangetekende zending. Een beroep dat niet aangetekend of te laat wordt ingediend, is onontvankelijk en wordt niet behandeld, hoe sterk de inhoud ook is. Na het verstrijken van die termijn is de beslissing definitief en kan het VEKA ze niet meer herbekijken.

Wordt het beroep afgewezen, dan resteert een gang naar de Raad van State binnen 60 dagen. Verwacht daar geen tweede inhoudelijke beoordeling: de Raad van State doet geen uitspraak meer over de inhoud van het dossier, wel over de gevolgde procedures.

Welke argumenten wél gewicht hebben

In veel dossiers is de eis niet gehaald omdat het bewijs ontbrak, niet omdat het gebouw tekortschoot. Ontbreekt de staving, dan rekent het VEKA met de waarde bij ontstentenis of alsof een maatregel niet is uitgevoerd. Duikt dat bewijs achteraf alsnog op, dan is dat precies het soort argument dat hier thuishoort. Meer daarover in de waarde bij ontstentenis en in stavingsstukken die wél tellen.

Twee praktische regels: bezorg nooit originele stukken maar altijd een kopie, want wat u indient wordt aan het dossier toegevoegd en niet terugbezorgd. En houd er rekening mee dat een vaststelling ter plaatse door een controleur van het VEKA altijd zwaarder weegt dan elk stavingsstuk.

Overmacht: een smalle deur

Voor het niet tijdig indienen van de EPB-aangifte bestaat een beperkte opening. Overmacht kan enkel worden ingeroepen als het gebouw nog niet in gebruik is genomen én duidelijk wordt aangetoond dat indienen door omstandigheden buiten uw wil onmogelijk was. Drie voorwaarden gelden samen: het voorval is niet te wijten aan u of aan iemand waarvoor u verantwoordelijk bent, het treedt onverwacht op, en het was onmogelijk te vermijden.

Wat eronder kan vallen: een lopende gerechtelijke procedure die de voortgang verhindert, of een failliete aannemer waardoor de werken stilliggen. Wat er uitdrukkelijk niet onder valt: een scheiding, het niet beschikken over alle stavingsstukken omdat een bouwpartner ze niet bezorgt, een gebouw dat niet af is, financiële moeilijkheden, en COVID-19. In de praktijk, zo tekent EPB-Pedia zelf aan, is het op het moment van de handhaving zelden echt onmogelijk om een aangifte in te dienen.

Wat u niet mag aannemen

Twee punten waarop u zich beter niet baseert. De Vlaamse Regering kondigde op 17 juli 2026 aan dat de maximale boete voor het niet naleven van de EPB-eisen bij nieuwbouw van 25 naar 10 euro per m³ bouwvolume zou gaan. Die wijziging is nog niet definitief goedgekeurd en er is geen inwerkingtredingsdatum. Tot dan blijft het plafond voor nieuwbouw 25 euro per m³; bij renovaties geldt 10 euro per m³ vandaag al.

En over de dwangsom bij een hernieuwingsaangifte spreekt EPB-Pedia zichzelf tegen: de boetetabellen wijzen die aan de aangifteplichtige toe, de detailpagina consequent aan de verslaggever. Wij nemen daar geen standpunt over in en vragen het na bij het VEKA voordat het in een dossier gebruikt wordt.

Betalen, en een afbetalingsplan

Een opgelegde boete is in principe volledig te betalen binnen 60 dagen. Het VEKA gaat altijd in op een verzoek tot afbetalingsplan dat aan drie voorwaarden voldoet: het plan duurt niet langer dan 24 maanden, de maandelijkse schijf bedraagt minstens 100 euro, en de afbetalingen gebeuren in gelijke maandelijkse schijven. Daaraan zijn geen bijkomende kosten verbonden. Bij niet-betaling volgen aanmaningen en gaat het dossier naar de Centrale Invorderingscel, die een deurwaarder aanstelt.

Zijn er meerdere aangifteplichtigen, dan is elk van hen hoofdelijk aansprakelijk: het VEKA stuurt iedereen een brief met factuur, maar het vermelde bedrag is het totaal en is maar één keer verschuldigd. Het VEKA kan de boete niet verdelen. Meent u dat een derde partij verantwoordelijk is, dan kan u die boete proberen te verhalen via een burgerlijke procedure; het VEKA komt daar niet in tussen.

Wat een verslaggever hierin doet, en wat niet

Wij kijken het dossier technisch na, controleren de berekening of bouwen ze opnieuw op, dienen alsnog in waar dat nog kan, en leveren de technische onderbouwing voor uw reactie. Zit er geen technisch argument in, dan zeggen wij dat ook. Wat wij niet doen: u juridisch vertegenwoordigen. Loopt het spoor terug naar een vorige verslaggever, kijk dan ook naar een dossier laten overnemen.

Noteer eerst de datum van ontvangst van de brief en werk van daaruit terug. Bekijk wat wij doen bij een boete van het VEKA, of neem contact op met de brief bij de hand. Hoe vroeger in de termijn dat gesprek plaatsvindt, hoe meer er nog mogelijk is.